Posts

An t-ábhar is déanaí

Córas Oideachais na Tíre Seo (Becky Ní Thuathail, Bliain 5)

Image
Chuile uair a chasaim cnapáin na teilifíse ar siúl cloistear scéal éigin faoi fhadhbanna an córas oideachais sa tír seo. A luaithe agus a chonaic mé teidéal na haiste seo i dtosach chuir sé ag smaoineamh mé. Níl aon amhras ach gur córas mí-oiriúnach agus as dáta é. Níos minice ná a mhalairt bíonn scoláirí, múinteoirí agus tuismitheoirí ag cur is ag cúiteamh faoin ábhar seo. I mo thuairim phearsanta, is córas easnamhach é córas oideachas na hÉireann agus tá feabhas, athrú agus forbairt air ag teastáil láithreach bonn.            Ar an gcéad dul síos, níl dabht ar bith i m’aigne ach go bhfuil leasú ag teastáil ar na hábhair sa chóras oideachas. Tá béim i bhfad níos mó á gcur ar ábhair acadúla ar nós an Bhéarla agus an Ghaeilge seachas ar ábhair phraicticúla cosúil leis an gcorpoideachas. Níl aon amhras ann go maraíonn sé seo cruthaitheacht agus indibhidiúlacht an dalta lá i ndiaidh lae. I láthair na huaire cuirtear strus agus brú ollmhór ar dhaltaí leis an méid ábhar a bhfuil orthu tabh…

An Choiriúlacht - Fadhb Mhór Ár Linne (Hope Ross)

Image
Is ceist achrannach í an choiriúlacht atá i mbéal an phobail le fada an lá. Is léir do gach mac máthair go bhfuil an fhadhb seo ag déanamh scime dúinn le tamaill anuas. Tá sé imithe ó smacht! Níl teorainn leis na scéalta atá le cloisteáil ar an nuacht ó thaobh coireanna tromchúiseacha ar nós dúnmharú nó éigniú, agus freisin, ó thaobh na mionchoiriúlachta ar nós gadaíochta. Is fáinne fí í an choiriúlacht agus níl aon dul as. Beidh mé ag déanamh plé ar réimse leathan coiriúlachta, idir fheileonacht agus ollghníomhartha. Ar dtús báire, nochtóidh mé mo chuid tuairimí ar choiriúlacht eagraithe.          Is éard atá i gceist le coiriúlacht eagraithe ná grúpaí áitiúla náisiúnta nó idirnáisiúnta a ghlacann páirt i bhfiontar cóiriúil i gcomhair brábúis. D’fhéadfadh cúrsaí polaitíochta nó airgeadais amháin a bheith mar chúis leis an gcoiriúlacht seo. Tá an-chuid saghsanna grúpaí coiriúlachta eagraithe ar nós an Mafia, gnóthaí éillithe nó dronga coirpeach. Coiriúlacht gan srian a bhíonn á dhéanam…

Géibheann (le Caitlín Maude): Nótaí Dhul Siar

Image
Géibheann (Caitlín Maude) TÉAMAÍ: saoirse daoirse nádúr cumhacht an nádúir dínit  easpa dínite an timpeallacht
PRÍOMHSMAOINTE/SCÉAL AN DÁIN: Véarsa a haon: leon ceannasach, ina áit dúchais, lán le bród, fuinneamh, eagla ar ainmhithe eile roimhe, rí na foraoise ab ea é, ina cheannaire san fhiántás, clú agus cáil ar a ghlór, glór cumhachtach, an fhoraois, na tropaicí, ceannaire, údarásach, bródúil, saoirse iomlán, cróga, stádas, bagarthach, bhí ardmheas ag na hainmhithe eile air, dínit, lán le spioraid, dáinséarach, saol nádúrtha, bhí neamhspleáchas aige
Véarsa a dó: feicimid íomha de leon tuirseach sa zú, faoi ghéibheann; in ísle brí, suite i dtimpeallacht mínádúrtha, spiorad briste, easpa fuinnimh, lag, i bpríosún, teanntaithe, ní feidir leis éalú, in umar na haimléise, is taispeántas é do chuairteoirí sa zú, ábhár siamsaíochta do chuairteoirí, srianta, deireadh lena seansaol, tuirseach traochta, ag cuimhneamh siar ar bhóithrín na smaointe, sannaithe sa zú, tá saol leadránach aige anois, stádas …

An Triail - Anáilís ar na Carachtair

Image
An Triail - Nótaí Dul Siar - Carachtair sa Dráma


Máire Ní Chathasaigh óg, goilliúnach, chuaigh sí i gcoinne nósanna traidisúnta na 1960idí - caidreamh le fear póstafaoi smacht a máthar - damhsafaoi chrann smola ag Pádraig, chreid sí gach rud a dúirt séneamhurchóideach - an lámh ina uachtar ag Pádraig - ordaíonn sé í gan sceitheadhbéasach, umhal - dílis do Phádraig, macántagéilleann sí do Phádraigdéantar dúshaothrú tríd an dráma - Pádraig, Bean Uí Chinsealaigh, ..imeallaithe tríd an dramasaol fothainiúil - smacht diain sa bhaile uirthiin umar na haimléise - dea-oibrícaillte amach is amachíobartach de ghliceas Phádraig agus don sochaíeaspa trua agus tuisceana ag an máthairtréigtheláidir agus diongbháilte - an leanbh a choimeád - altramas, ginmhilleadhthug sí an rún isteach san uaigh léi
PádraigMacCárthaigh plámásaí, rógaire - bean chéile aige - ní raibh ach caidreamh collaí le Máire  ag teastáil uaidheaspa measa do mhná, éagóir á dhéanamh aige ar Mháirebréagadóir lofa, pósadh bréige - geall…

Cáca Milis: Anáilís ar na Carachtair

Image
Anáilís ar an mbeirt phríomhcharachtar:
Cén sort duine í Catherine sa ghearrscannán Cáca Milis le Brian Lynch? 
Bean óg, drochbhéasach ab ea í. Cúramóir dá máthair tinn - dílis di.Níl an dara rogha aici ach a bheith mar chúramóir dá mháthair atá faoi mhíchumas.Tá máthair breoite aici. Tá éalú ag teastáil uaithi den obair thuirsiúil sa bhaile.Mífhoighneach - “nach mbím i gcónaí” - lig sí osnaCiaptha cráite ag an máthairFuarchúiseach, easchairdiúil - ní raibh fonn cainte uirthi le PaulTá mianta ar leith ag teastáil uaithi - an grá nó cion b’fhéidir - úrscéal grá á léamh aici ar an traein - seans go bhfuil caidreamh agus sonas á lorg aiciIs príosúnaí í - tinn tuirseach den ghnáthshaol leadránachNí raibh fonn éisteachta uirthi le PaulIs bean chruálta cruálach í - ag insint bréige dó faoin ‘loch’ agus ‘báid’ lasmuigh den fhuinneog agus faoin ‘bpéist’ sa chácaBean mhíchompórdach - bhí déistean uirthi nuair a bhí Paul ag ithe ar nós ainmhí, níor theastaigh uaithi féachaint air, Bhí nós ite grá…

An Gnáthrud - Freagra Samplach (Avril Condon) Bliain 5

Image
Tugtar léargas ar shaol na ngnáthdaoine i mBéal Feiriste le linn na dTrioblóidí agus réaltacht an tsaoil ag an am sin sa ghearrscéal, “An Gnáthrud” le Deirdre Ní Ghrianna. É sin a phlé.  Déantar cur síos cruinn ar shaol na gnáthdaoine i mBéal Feiriste le linn na dTrioblóidí sa scéal “An Gnáthrud”. Feicimid gur gnáth daoine iad, an príomhcharactar Jimmy, a bhean chéile Sarah, an freastalaí Liz sa Bhialann Síneach, agus cara Jimmy, Billy. Feicimid fuarchúiseacht, bagairt agus foréigean na dTrioblóidí go soiléir le linn an scéil seo, ach go háirithe ag deireadh an scéil nuair a dúnmharaíodh Jimmy go fuilteach agus é ag siúl abhaile.  Ar an gcéad dul síos, is léir gur gnáthfhear ciallmhar, síochánta é Jimmy a bhfuil gnáthnósanna agus gnáth-theaghlach aige. Feicimid ag tús an scéil nach raibh aon baint ag Jimmy leis an mbriúdiúlacht, an foréigean ná an sceimhle i mBéal Feirste le linn na dTrioblóidí. Ba ghnáthrud é do Jimmy dul go dtí teach tabhairne “Tobair Bhacais” gach Aoine chun bualadh …

Prós: Ceist Scrúdaithe - Hurlamaboc (Anna Sheahan)

Image
"Sa sliocht seo as an úrscéal Hurlamaboc, léiríonn iompar agus dearcadh Lisín go leor gnéithe den saol nua-aimseartha" Pléigh an ráiteas sin. (30 marc)
Is fíor go dtugtar léargas spéisiúil ar ghnéithe suimiúla den saol nua-aimseartha tríd iompar agus dearcadh Lisín sa sliocht seo as an úrscéal 'Hurlamaboc' le Eilís Ní Dhuibhne. 
          Ar an gcéad dul síos, feicimid seoinínteacht agus ardnósacht shaol nua-aimseartha Lisín ag tús an tsliochta seo. Bhí Lisín ag céiliúradh fiche bliain pósta lena fear chéile Pól agus bhí cóisir mór “cathréimneach” á eagrú aici. Bhí sí ag úsáid an chóisir chun íomhá dearfach di féin agus a clann a cur ós comhair na gcomharsan. "Bhí an dara reoiteoir tógtha ar cíos aici" agus bhí sé lán le bia álainn. Iarracht ab ea é seo chun a saibhreas a léiriú os comhair an phobail. Freisin, chuir Lisín péint nua ar na ballaí, snas ar na hurláir agus bláthanna sna prócaí. Is léir do chách go raibh baothghalántacht ag baint le saol Lisín in …